Wat doe je als je merkt dat je op de automatische piloot leeft

Je rijdt naar je werk en bij aankomst weet je niet meer hoe je er gekomen bent. Je agenda staat vol met afspraken die iemand anders erin heeft gezet. Aan het eind van de week vraag je je af wat je nu precies hebt gedaan. En ergens weet je dat je al een hele tijd geen bewuste keuze meer hebt gemaakt over je werk. In deze blog lees je hoe je die automatische piloot herkent en wat je eraan doet.

Je hersenen houden van routine. Wie elke handeling opnieuw moet bedenken, is aan het eind van de ochtend op. Dus maakt je brein er patronen van. Zo kun je fietsen terwijl je nadenkt over een gesprek van gisteren.

Dat werkt prima bij handelingen. Het wordt lastiger zodra diezelfde automatismen bepalen hoe je je week indeelt, met wie je overlegt en waar je ja op zegt. Dan neemt de routine keuzes over die je zelf zou willen maken.

Zelfregie betekent dat je die keuzes weer terugpakt. Regisseur zijn van je eigen koers, in plaats van meebewegen met wat er op je afkomt.

Meestal voel je eerst iets voordat je het kunt benoemen. Een vaag ongemak op zondagavond. Weinig zin, zonder dat je een concreet probleem kunt aanwijzen.

Er zijn ook signalen die je gewoon kunt nagaan. Zeg je ja op verzoeken voordat je hebt bedacht of ze bij je werk horen? Staan er afspraken in je agenda waarvan je het doel niet kunt uitleggen? Loop je al maanden rond met dezelfde irritatie zonder er iets aan te doen? Kun je vertellen waar je over een jaar wil staan?

Als je op die laatste vraag alleen kunt zeggen dat je hoopt dat het rustiger wordt, zit je waarschijnlijk op de automatische piloot.

De neiging is om meteen te gaan plannen. Een nieuw systeem, een cursus timemanagement, een lijst met doelen voor volgend jaar. Dat voelt daadkrachtig en het verandert weinig, want je weet nog niet waar je tijd nu heen gaat.

Kijk daarom eerst een week terug in je agenda. Zet bij elke afspraak of die je energie gaf of kostte. Vaak zie je binnen tien minuten een patroon. Meestal blijkt dat een klein deel van je week het meeste oplevert, en dat een ander deel er ongemerkt is ingegroeid.

Daarna wordt het interessanter. Waarom heb je ooit ja gezegd tegen de dingen die je energie kosten?

​Vaak zit er een oude gewoonte onder. Je zegt ja omdat je niemand wil teleurstellen. Je schuift bij elk overleg aan omdat je bang bent iets te missen. Je zoekt de drukte op omdat stilte ongemakkelijk voelt.

Dat zijn geen karakterfouten, het zijn manieren om met spanning om te gaan. Ze hebben je ooit geholpen. Alleen kiezen ze nu voor jou, en dat merk je pas als je ernaar kijkt.

Dit is ook het lastigste deel, want je eigen patronen zie je zelf het slechtst. Daar heb je iemand bij nodig die vraagt waarom je iets doet en blijft doorvragen als je antwoord te snel komt.

Wie zelfregie oppakt, denkt al gauw aan grote besluiten. Een andere baan, minder uren, een gesprek met je leidinggevende over je hele takenpakket.
Begin kleiner. Zeg één terugkerend overleg af waar je niets toevoegt. Blokkeer één uur per week waarin je aan iets werkt dat je zelf belangrijk vindt. Vraag bij het eerstvolgende verzoek een dag bedenktijd voordat je ja zegt.

Dat klinkt bescheiden, en het doet precies wat nodig is. Je oefent met kiezen. Elke keer dat je bewust iets besluit, wordt de volgende keuze makkelijker.

Nog een kanttekening. Organisaties gebruiken zelfregie weleens om een probleem bij de medewerker neer te leggen. Als de werkdruk structureel te hoog ligt, als er te weinig mensen zijn of als niemand prioriteiten stelt, lost geen enkele reflectieoefening dat op.
Merk je dat het gesprek over jouw keuzes telkens vastloopt op iets in de organisatie? Voer dan dat gesprek. Zelfregie houdt ook in dat je aangeeft wanneer de omstandigheden je in de weg zitten.

Wil je beter zicht op je eigen voorkeuren, valkuilen en overtuigingen? In de training Persoonlijk Leiderschap leer je je eigen copingstijlen en vermijdingsstrategieën herkennen, zodat je meer oog krijgt voor wat je werkelijk nodig hebt.